U nekolika polskych historiku jsem nasel info o tom dopisu. Pise o tom napr. dr Joanna Januszewska - Jurkiewicz tady: Józef Piłsudski wobec Zaolzia (1919— 1935), umisteno na https://bibliotekanauki.pl :
"Rosnące napięcie Naczelnik Państwa chciał rozładować drogą rozmów dwustronnych.
Z taką misją wyjechał do Pragi Stanisław Gutowski, wiozący list Józefa
Piłsudskiego do Masaryka. Treść listu wyraźnie wskazywała na dobrą wolę, by
groźbę konfliktu z południowym sąsiadem zażegnać. Naczelnik Państwa pisał
m.in.: świadom odpowiedzialności za przyszłość i powodowany uczuciem
szczerego podziwu dla Pańskiego szlachetnego narodu, uważam za konieczne
uczynić z mej strony wszystko możliwe, aby przyjazne i bezpośrednie stosunki
zostały bezzwłocznie nawiązane...” . Zadaniem misji Gutowskiego miało być
dążenie do „wyrównania trudności, mogących się zawsze pojawić między dwoma
sąsiednimi narodami, tak długo zwłaszcza, jak ich granice państwowe nie zostały
definitywnie wytyczone”4. Rozmowy zakończyły się fiaskiem, bowiem premier
rządu czechosłowackiego Kareł Kramar stanowczo stał na stanowisku przynależności
do Czechosłowacji Śląska Cieszyńskiego w granicach historycznych i zakwestionował
pełnomocnictwo ostrawskiego Narodniho vyboru do zawarda umowy
z 5 listopada. W sprawie powołania mieszanej komisji Kramar wyraźnie grał na
zwłokę. Także rozmowy z prezydentem Czechosłowacji — Masarykiem nie
przyniosły efektu, ten bowiem uchylił się od zajęcia stanowiska w sprawie
cieszyńskiej, pozostawiając rozmowy w kompetencji premiera. Rozmowy skazane
były zatem na niepowodzenie5. Było to oczywiste w sytuacji, kiedy równolegle rząd
Kramara, w obecności prezydenta Masaryka, formułował zasięg terytorialnych
roszczeń Czechosłowacji na północy6."
Pise to profesionalni historiczka : https://us.edu.pl/instytut/ih/osoby/joa ... urkiewicz/
Zajímalo by mě, jak si Piłsudski tu přátelskou dohodu představoval, protože pro rozdělení Těšínska tak, aby tehdy byly spokojené obě strany, moc nevidím.
Tezko rict, co mel v hlave Piłsudski, ale nejprirozenejsi zaklad jednani byla linie, domluvena Narodnimi vybory a podepsana 5.11.1918 - to znamena etnicke rozdeleni.
Pridal bych k tomu, że tuto lokalni dohodu potvrdili 8.11.1918 lide ze skupiny, kterou vy nazyvate "muzi 28. rijna" - tak pise prof. Marek K. Kamiński v knize "Konflikt polsko-czeski 1918-1921", str. 13, cit.:
"Rada Narodowa w Pradze zdecydowała się jednak w depeszy z 8 listopada do Stanisława Głąbińskiego uznać umowę z 5 listopada 1918 r., zawartą między lokalnymi władzami polskimi i czeskimi na Śląsku Cieszyńskim. Pod odpowiednim dokumentem podpis złożył nie tylko Svehla, lecz również jego koledzy Alois Rasin, Jiri Stribrny i Frantisek Soukup. Wszyscy czterej reprezentowali odpowiednio partię agrariuszy, narodowych demokratów, narodowych socjalistów i socjaldemokratów. Wkrótce jednak czechosłowacki konsul przy Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie Locher pozwolił sobie ... " - a pak se toho chytli Masaryk, Benes a Kramar, coz vedlo k ceskoslovenske agresi 23.01.1919 a vsemu, co po ni nasledovalo.
Citace jsou v polstine, ale prekladac google to zvladne. ![]()
Jinak, ve [Slovanském přehledu] ...
Beck behem porad s prezidentem a velitelem armady formuloval polskou politiku v dobe ceskoslovenske krize 1938 takto :
" Czesi nebudou bojovat.
Francie a Vlk. Britanie nejsou ani materialne ani moralne pripraveny jit do valky.
Soveti budou pouze strasit a harasit zbranemi.
Pokud bych se ale mylil , polska politika se musi obratit behem 24 hodin o 180 stupnu, protoze Polsko nemuze byt ani omylem na strane Nemecka ve velke evropske valce."